Hiệu quả từ cơ sở

Để đưa chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Quảng Trị đã ban hành Kế hoạch thực hiện Tiểu dự án 2 thuộc Dự án 9 về giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Cơ quan chức năng tập trung tổ chức chuỗi tập huấn, tọa đàm, giao lưu văn hóa và trang bị kỹ năng truyền thông trực tiếp cho đồng bào ngay tại thôn, bản. Công tác này được ưu tiên tại địa bàn khó khăn, biên giới và các xã có tỷ lệ tảo hôn cao như Hướng Lập, Hướng Phùng, A Dơi, Lìa, Lao Bảo, Thượng Trạch, Phong Nha.

Tại các buổi tập huấn, ban tổ chức mời nhiều thành phần từ ban điều hành thôn, già làng, người có uy tín, chức sắc tôn giáo đến các nhóm phụ nữ, nam giới, học sinh bỏ học sớm và cả người đã tảo hôn. Việc truyền thông đúng đối tượng giúp nâng cao vai trò chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, đồng thời phát huy tiếng nói của đội ngũ cốt cán cơ sở trong vận động Nhân dân xóa bỏ hủ tục. Đồng bào dự hội nghị được cấp phát tài liệu, hỗ trợ chi phí ăn uống và đi lại theo quy định. Chương trình tạo điều kiện cho người dân thảo luận, thẳng thắn chia sẻ về hệ lụy của việc kết hôn sớm. Tham gia lớp tuyên truyền tại nhà sinh hoạt cộng đồng, em Hồ Thị Khoa, 17 tuổi, trú tại thôn Ba Tầng chia sẻ: “Được nghe cán bộ giải thích, tôi hiểu tảo hôn là vi phạm pháp luật. Kết hôn sớm sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, con cái sinh ra dễ bị đau ốm, suy dinh dưỡng, khiến gia đình lâm vào cảnh nghèo đói. Vì vậy, tôi quyết tâm không lập gia đình sớm để tập trung học tập, lao động, hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn”.

Sự thay đổi nhận thức của người dân là điều kiện quan trọng để ngăn chặn hủ tục. Theo số liệu tổng kết, toàn tỉnh giai đoạn 2011 - 2016 có trên 1.400 trường hợp tảo hôn và 20 trường hợp hôn nhân cận huyết thống. Nhờ đẩy mạnh giải pháp can thiệp, giai đoạn 2017 - 2021, con số này giảm xuống dưới 500 trường hợp tảo hôn và 05 trường hợp cận huyết. Đến giai đoạn 2021 - 2025, số vụ tảo hôn giảm mạnh còn dưới 200 trường hợp và không ghi nhận vụ hôn nhân cận huyết thống nào, cho thấy ý thức của đồng bào đã chuyển biến tích cực.

Người dân xã A Dơi hào hứng tham gia giao lưu tại buổi truyền thông phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống

Phát huy vai trò người uy tín

Trong công tác bài trừ hủ tục tảo hôn, đội ngũ cán bộ thôn, bản và người có uy tín giữ vai trò đặc biệt quan trọng nhờ sống gần dân và hiểu rõ phong tục tập quán. Tại thôn Ba Lòng (xã A Dơi), năm 2024, ghi nhận 08 cặp kết hôn nhưng có tới 05 người tảo hôn, chiếm tỉ lệ 62,2%. Trước tình hình đó, địa phương đã quyết liệt triển khai các biện pháp giáo dục pháp luật. Kết quả, trong 6 tháng đầu năm 2026, thôn Ba Lòng không có trường hợp nào tảo hôn. Tính chung toàn xã A Dơi, số người tảo hôn giảm còn 22 người trên 97 cặp kết hôn, hạ tỷ lệ xuống 22,7% và duy trì 0% số vụ hôn nhân cận huyết thống.

Ông Hồ Văn Xuông, Chi hội trưởng Chi hội Cựu chiến binh thôn Ba Tầng, cho biết: “Thôn nằm ở vùng sâu, kinh tế khó khăn, nhận thức không đồng đều nên việc tuyên truyền phải kiên trì. Ban điều hành thôn đã chủ động chuẩn bị hội trường, thông báo bà con đi học và trực tiếp đi từng nhà vận động các gia đình có con em lứa tuổi vị thành niên tham gia tập huấn. Các đoàn thể giám sát chặt chẽ, kịp thời khuyên ngăn gia đình có ý định cho con cưới sớm”. Bên cạnh đó, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh phối hợp với Bộ đội biên phòng, Công an và ngành Y tế để xây dựng mạng lưới ngăn chặn từ sớm; tổ chức diễn đàn đối thoại giữa nhà trường, gia đình và xã hội nhằm quản lý nhóm học sinh có nguy cơ bỏ học lập gia đình.

Công tác bài trừ tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống là nhiệm vụ lâu dài, cần sự vào cuộc đồng bộ. Việc đẩy mạnh tuyên truyền trực tiếp từ cơ sở sẽ góp phần ổn định đời sống, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển quê hương. Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Quảng Trị Hồ Thị Minh cho biết: “Chúng tôi yêu cầu thực hiện truyền thông thiết thực, tránh hình thức. Mục tiêu của tỉnh là bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng vận động cho đội ngũ cốt cán cơ sở. Đến nay, 100% cán bộ làm công tác dân tộc và trên 80% cán bộ văn hóa - xã hội, đoàn thể cấp xã, thôn bản đã được tập huấn. Thời gian tới, Sở tiếp tục tổ chức các đoàn học tập kinh nghiệm tại tỉnh bạn và tiến hành hội thảo chuyên đề nhằm tìm giải pháp căn cơ đẩy lùi nạn tảo hôn”.

CTV Kô Kăn Sương