Lần theo ký ức của người từng biết nơi liệt sĩ nằm lại

Ngày 28/9/2026, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ số 1, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị cho biết, đơn vị vừa tìm kiếm, cất bốc 02 hài cốt liệt sĩ tại khu vực bản Thặm, xã Na Xể, thị xã Thà Khẹc, tỉnh Khăm Muồn, Lào.

Đây là kết quả sau gần một tháng cán bộ, chiến sĩ trong Đội triển khai nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh tại Lào trong mùa khô 2026 - 2027.

Trong hành trình ấy, những thông tin ít ỏi từ nhân chứng địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỗi lời kể, mỗi địa danh, mỗi dấu tích còn sót lại đều có thể trở thành manh mối để lực lượng tìm kiếm lần theo dấu chân những người đã nằm lại nơi đất khách quê người.

Trong quá trình rà soát địa bàn, Đội tiếp nhận thông tin từ ông Khăm Vả Xì Chăm Pa, 75 tuổi, ở bản Thặm, xã Na Xể, huyện Thà Khẹc. Trước đây, ông từng tham gia phục vụ chiến đấu cùng bộ đội Việt Nam và biết khu vực hang đá trên địa bàn có bộ đội Việt Nam hy sinh, được an táng.

Từ lời kể của người từng chứng kiến những năm tháng chiến tranh, cán bộ, chiến sĩ trong Đội tiến hành khảo sát thực địa, đối chiếu thông tin, mở rộng phạm vi tìm kiếm tại khu vực được xác định. Giữa địa hình rừng núi hiểm trở, những hang đá nhỏ, sâu và chật hẹp dần được bóc tách từng lớp đá để khai quật. Và rồi, dấu tích của những người lính năm xưa được tìm thấy.

Những dấu tích còn lại trong hang đá

Hài cốt ban đầu được phát hiện trong một hang đá ở độ cao khoảng 3m. Hang sâu khoảng 3,5m, cửa hang rộng khoảng 0,5m và càng vào bên trong càng hẹp, chỉ đủ hai người nghiêng mình di chuyển. Tại vị trí này, lực lượng tìm kiếm phát hiện 02 răng, 02 đoạn xương cẳng chân đã vỡ, trong đó một đoạn dài khoảng 8cm, một đoạn dài khoảng 7,5cm. Nhiều phần xương khác đã vỡ vụn, phân hủy và hóa thổ. Bên cạnh những dấu tích còn lại của hài cốt là 02 mảnh tăng bộ đội, 01 vỏ đạn trung liên và 01 thỏi pin.

Hài cốt còn lại được tìm thấy tại một hang đá khác, ở độ sâu khoảng 4,5m so với mặt đất. Cửa hang rộng khoảng 0,7m, càng xuống sâu càng chật hẹp. Lực lượng tìm kiếm phát hiện 02 răng, 1 đốt xương ngón tay dài khoảng 3cm. Nhiều phần xương khác đã vụn vỡ, số còn lại đã hóa thổ. Những di vật được tìm thấy gồm 03 mảnh tăng bộ đội, 01 vỏ lựu đạn chày và 01 thỏi pin.

Hài cốt được phát hiện trong một hang đá ở độ cao khoảng 3m. Hang sâu khoảng 3,5m

Những mảnh tăng, vỏ đạn, vỏ bom bi và thỏi pin nhỏ bé là những vật dụng ít ỏi còn lại bên cạnh hài cốt. Chúng không đủ để trả lời tất cả những câu hỏi về người đã nằm lại nơi đây, nhưng là những dấu tích quý giá giúp các lực lượng tiếp tục xác minh, làm rõ thông tin về các liệt sĩ.

Sau khi cất bốc, 02 hài cốt liệt sĩ và các di vật được đơn vị tiếp nhận, bảo quản chu đáo, thờ cúng trang nghiêm theo quy định.

Kiên trì tìm kiếm để đưa các anh trở về

Mùa khô 2026 - 2027, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ số 1 được giao nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập 50 hài cốt liệt sĩ tại Lào. Đây là nhiệm vụ được triển khai trong điều kiện địa bàn rộng, chủ yếu là rừng núi hiểm trở; nhiều năm đã trôi qua khiến địa hình thay đổi, thông tin về vị trí hy sinh, nơi an táng của liệt sĩ có thể đã mai một.

Thời gian thực hiện nhiệm vụ mùa khô năm nay cũng dài hơn các đợt trước gần 03 tháng, trong khi chỉ tiêu được giao cao hơn những năm trước. Trước thực tế đó, cán bộ, chiến sĩ trong Đội tập trung nghiên cứu hồ sơ, tài liệu, bản đồ; rà soát các nguồn thông tin, tìm kiếm nhân chứng và phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang cùng Nhân dân địa phương.

Di vật 01 vỏ lựu đạn chày

Đặc biệt, đơn vị phối hợp với các cơ quan chức năng của tỉnh Khăm Muồn trong thu thập, cung cấp, xác minh thông tin và tổ chức tìm kiếm. Mỗi nguồn tin đều được rà soát, đối chiếu với thực địa trước khi tổ chức tìm kiếm.

Hai hài cốt liệt sĩ được tìm thấy lần này là kết quả của quá trình đó. Đằng sau mỗi hài cốt được cất bốc là một hành trình tìm kiếm nhiều ngày, nhiều tháng; là những thông tin được gìn giữ qua nhiều năm và sự phối hợp của nhiều lực lượng, nhiều người dân.

Với cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ tìm kiếm, mỗi lần phát hiện hài cốt liệt sĩ không chỉ là hoàn thành thêm một phần công việc được giao. Đó còn là thêm một cơ hội để một người lính đã hy sinh trở về với quê hương, gia đình; để những người thân sau bao năm chờ đợi có thêm hy vọng tìm được thông tin về người đã khuất.

Hài cốt Liệt sĩ được đơn vị vừa tìm kiếm, cất bốc tại khu vực bản Thặm, xã Na Xể, thị xã Thà Khẹc, tỉnh Khăm Muồn, Lào

Từ kết quả bước đầu, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ số 1 tiếp tục bám địa bàn, mở rộng phạm vi tìm kiếm tại những khu vực có thông tin về bộ đội Việt Nam hy sinh; phối hợp với các lực lượng chức năng và Nhân dân địa phương để xác minh từng nguồn tin, từng dấu tích.

Phía trước vẫn còn nhiều khu vực chưa được tìm kiếm, nhiều thông tin cần được làm rõ. Nhưng với những người đang thực hiện nhiệm vụ, hành trình ấy sẽ tiếp tục được nối dài, bởi phía sau mỗi dấu tích tìm thấy là một gia đình vẫn mong ngày người thân trở về.

Kết quả cất bốc 02 hài cốt liệt sĩ tại Khăm Muồn góp phần thực hiện mục tiêu Quảng Trị phấn đấu quy tập 430 hài cốt liệt sĩ trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

CTV - Hoàng Cuối